Địa hình & sự sống
Đỉnh núi mát bị vùng thấp nóng bao quanh giống hòn đảo với loài ưa lạnh. Cách ly qua các chu kỳ băng hà, quần thể mỗi đỉnh thành loài riêng như ở Lâm Viên, Ngọc
Địa hình & sự sống
Hồ cổ tồn tại hàng triệu năm vì nằm trong thung lũng tách giãn liên tục lún. Baikal khoảng 25–30 triệu năm, Tanganyika 9–12 triệu năm, có hàng trăm loài đặc hữu
Hệ sinh thái Việt Nam
Mỗi khối núi đá vôi như một hòn đảo trên cạn, cô lập ốc cạn, thạch sùng, lan hài, voọc qua hàng nghìn năm nên sinh ra nhiều loài đặc hữu như voọc Cát Bà.
