Wiki · taohoa.com
Kiến thức về hệ sinh thái và sự sống tự tổ chức: chuỗi thức ăn, ổ sinh thái, diễn thế, địa hình và khí hậu, hệ sinh thái Việt Nam, tiến hoá, thế giới tí hon trong chai, ô tự động và thần thoại tạo hoá các dân tộc.
Mở app Tạo HoáNặn núi, khơi sông — sinh vật tự tìm về sống›
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Hệ sinh thái gồm quần xã sinh vật và sinh cảnh nơi chúng sống, nối bằng dòng năng lượng một chiều và vật chất tuần hoàn. Phân biệt cá thể, quần thể, quần xã.
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Chuỗi thức ăn là dãy sinh vật nối nhau bằng quan hệ ăn – bị ăn, gồm sinh vật sản xuất, các bậc tiêu thụ và sinh vật phân giải. Cách đọc mũi tên và bậc dinh dưỡn
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Chỉ khoảng 10% năng lượng của một bậc dinh dưỡng chuyển lên bậc sau, thực tế dao động 5–20%. Ba kiểu tháp sinh thái, cách tính hiệu suất và vì sao đỉnh tháp hẹp
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Lưới thức ăn là nhiều chuỗi thức ăn đan chéo, có chung mắt xích. Vì sao loài ăn nhiều món làm hệ bền hơn, tranh luận đa dạng – ổn định và vai trò của mối nối yế
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Sói được thả lại Yellowstone mùa đông 1995–1996 làm nai sừng tấm giảm, liễu mọc lại ở vài nơi. Hiệu ứng có thật nhưng mức độ còn tranh luận; sói không làm sông
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Loài then chốt có ảnh hưởng lớn hơn hẳn số lượng của nó. Rái cá biển ăn nhím biển, giữ rừng tảo bẹ; thiếu rái cá, đáy biển thành hoang mạc nhím. Từ Paine 1966 đ
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Thỏ tuyết và linh miêu Canada lên xuống theo chu kỳ khoảng 10 năm, ghi trong sổ da lông Công ty Vịnh Hudson. Thí nghiệm Kluane cho thấy thức ăn và kẻ săn cùng g
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Hệ sinh thái gồm quần xã sinh vật và sinh cảnh nơi chúng sống, nối bằng dòng năng lượng một chiều và vật chất tuần hoàn. Phân biệt cá thể, quần thể, quần xã.
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Chuỗi thức ăn là dãy sinh vật nối nhau bằng quan hệ ăn – bị ăn, gồm sinh vật sản xuất, các bậc tiêu thụ và sinh vật phân giải. Cách đọc mũi tên và bậc dinh dưỡn
Hệ sinh thái & chuỗi thức ăn
Chỉ khoảng 10% năng lượng của một bậc dinh dưỡng chuyển lên bậc sau, thực tế dao động 5–20%. Ba kiểu tháp sinh thái, cách tính hiệu suất và vì sao đỉnh tháp hẹp
Ổ sinh thái & quần thể
Ổ sinh thái là toàn bộ điều kiện và nguồn sống một loài cần: ăn gì, ở tầng nào, hoạt động giờ nào. Phân biệt với nơi ở, ổ cơ bản và ổ thực tế theo Hutchinson.
Ổ sinh thái & quần thể
Năm 1958, Robert MacArthur thấy năm loài chim chích cùng ăn sâu trên cây vân sam sống chung được nhờ mỗi loài kiếm ăn ở một vùng khác của cây: ví dụ phân chia n
Ổ sinh thái & quần thể
Nhân tố sinh thái gồm vô sinh và hữu sinh. Giới hạn sinh thái là khoảng sinh vật sống được, như cá rô phi 5,6–42°C. Định luật Liebig, Shelford và sinh vật hẹp,
Diễn thế sinh thái
Diễn thế sinh thái là quá trình quần xã này thay thế quần xã khác theo thời gian. Nguyên sinh bắt đầu từ đá trần, thứ sinh từ nơi sự sống từng có rồi bị phá.
Diễn thế sinh thái
Surtsey trồi lên ngoài khơi Iceland năm 1963 và được bảo vệ từ đầu. Cây đầu tiên là cải biển trôi theo sóng năm 1965; đàn mòng biển năm 1986 làm đảo xanh lên.
Diễn thế sinh thái
Sau vụ phun 1883, Krakatau bị vùi dưới tro nóng. Năm 1884 chỉ thấy một con nhện; năm 1886 có vi khuẩn lam và dương xỉ; vài chục năm sau rừng đã khép tán.
Địa hình & sự sống
Gió ẩm leo núi đổ mưa ở sườn đón gió, sang sườn kia đã khô nên thành vùng bóng mưa. Một bên rừng rậm phủ rêu, một bên cây bụi gai, như dải khô quanh Phan Rang.
Địa hình & sự sống
Lên cao 100 m nhiệt độ giảm khoảng 0,6°C nên sinh vật xếp thành đai theo độ cao. Việt Nam có ba đai: nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới trên 2.600 m ở Hoàng Liên Sơ
Địa hình & sự sống
Đỉnh núi mát bị vùng thấp nóng bao quanh giống hòn đảo với loài ưa lạnh. Cách ly qua các chu kỳ băng hà, quần thể mỗi đỉnh thành loài riêng như ở Lâm Viên, Ngọc
Hệ sinh thái Việt Nam
Việt Nam có núi cao, núi đá vôi, sông hồ, đất ngập nước, đồng ruộng, rừng ngập mặn, đầm phá, cồn cát, cỏ biển và san hô, nhờ trải dài 15 vĩ độ và bờ biển dài.
Hệ sinh thái Việt Nam
Rạn san hô Việt Nam tập trung ở Khánh Hoà, Cù Lao Chàm, Côn Đảo, Phú Quốc. Tảo trong mô san hô nuôi chủ, cá ăn tảo giữ cân bằng; nước nóng kéo dài gây tẩy trắng
Hệ sinh thái Việt Nam
Thảm cỏ biển là đồng cỏ của thực vật có hoa dưới nước nông, lớn nhất ở Phú Quốc. Đây là bãi ăn của rùa xanh và bò biển dugong, loài nay chỉ còn rất ít ở Việt Na
Tiến hoá & thích nghi
Chọn lọc tự nhiên: cá thể mang đặc điểm di truyền giúp sống và sinh sản tốt hơn để lại nhiều con hơn, nên đặc điểm đó phổ biến dần. Cần ba điều kiện, kèm ví dụ
Tiến hoá & thích nghi
Chim sẻ Darwin ở Galápagos có mỏ khác nhau tuỳ thức ăn. Sau hạn hán 1977 trên đảo Daphne Major, vợ chồng Grant đo được mỏ sẻ dày lên chỉ sau một thế hệ.
Tiến hoá & thích nghi
Ở Anh thế kỷ 19, khói than làm thân cây đen nên bướm sâu đo cánh đen tăng vọt vì chim khó thấy. Không khí sạch lại thì dạng đen giảm; Majerus đã kiểm chứng lại.
Thế giới tí hon
Hệ sinh thái kín không trao đổi vật chất nhưng vẫn nhận ánh sáng; nước, khí, dinh dưỡng quay vòng nhờ quang hợp, hô hấp, phân giải nên chai cây sống rất lâu.
Thế giới tí hon
Chai sinh thái nước gồm cây thuỷ sinh mua ở cửa hàng, sỏi, nước đã khử clo và chút cặn đáy chứa vi sinh; đặt nơi sáng gián tiếp và ghi chép mỗi tuần trong tám t
Thế giới tí hon
Cột Winogradsky là ống bùn trộn giấy vụn và lòng đỏ trứng; sau vài tuần, vi khuẩn tự chia tầng xanh, đỏ tía, đen theo mức oxy và khí H₂S, nhìn được bằng mắt thư
Mô phỏng sự sống
Ô tự động là lưới ô, mỗi ô một trạng thái, cùng đổi theo luật chỉ nhìn ô lân cận; lặp nhiều bước, luật ngắn sinh ra hoa văn đều, hỗn loạn hay cấu trúc biết di c
Mô phỏng sự sống
"Đời sống" của Conway (1970): ô sống có 2–3 hàng xóm sống thì sống tiếp, ít hơn hoặc nhiều hơn thì chết; ô chết có đúng 3 hàng xóm thì sống lại, viết gọn B3/S23
Mô phỏng sự sống
Trong "Đời sống" của Conway có hình tĩnh như khối vuông, hình dao động như đèn nháy, tàu lượn năm ô bay chéo và súng Gosper cứ 30 thế hệ phóng ra một tàu lượn.
Thần thoại tạo hoá
Thần Trụ Trời đắp cột đất đá đội trời lên cao rồi phá cột đi; đất đá văng ra thành núi đồi, hố đào thành sông biển. Truyện do Nguyễn Đổng Chi sưu tầm.
Thần thoại tạo hoá
Quả bầu mẹ kể sau trận lụt lớn, hai anh em sống sót sinh ra một quả bầu, từ đó các dân tộc lần lượt bước ra. Truyện có ở Khơ Mú, Thái, Mường với nhiều dị bản.
Thần thoại tạo hoá
Bàn Cổ đẩy trời lên, khi chết thân thể hoá núi sông; Nữ Oa nặn đất làm người, luyện đá năm màu vá trời. Chuyện Nữ Oa có trong sách cổ sớm hơn Bàn Cổ nhiều.
Phục hồi hệ sinh thái
Dịch vụ hệ sinh thái là lợi ích con người nhận từ thiên nhiên như nước sạch, thụ phấn, lọc chất thải, chắn sóng, chia bốn nhóm: cung cấp, điều tiết, văn hoá, hỗ
Phục hồi hệ sinh thái
Tái hoang dã là phục hồi thiên nhiên bằng cách gỡ bỏ can thiệp của con người, đưa lại thú ăn cỏ, thú săn mồi, hải ly rồi để các quá trình tự nhiên tự vận hành.
Phục hồi hệ sinh thái
Hai đập trên sông Elwha ở Mỹ bị tháo năm 2011–2014, dự án tháo đập lớn nhất lúc đó. Cá hồi trở lại thượng nguồn, trầm tích bồi lại cửa sông và bãi biển.